काठमाडौ – नेपालको राजनीतिक वृत्तमा यतिबेला “नयाँ बनाम अनुभवी” बहस फेरि चर्किएको छ। तर भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणदेखि राष्ट्रियताको सवालसम्मका ठोस कामहरूका कारण नेकपा एमालेप्रति जनआस्था बढ्दो देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
पुनर्निर्माण र पूर्वाधारमा देखिने उपलब्धि हरु २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पले ढालेका गौरवका सम्पदाहरू—धरहरा, रानी पोखरी, दरबार हाइस्कुल—पुनः ठड्याउने कामले एमाले नेतृत्वको सरकारलाई जनतामाझ फरक पहिचान दिलायो। भूकम्प पीडितका हजारौं घर पुनर्निर्माण, सुरुङमार्गको थालनी, रेलमार्ग विस्तारजस्ता योजनाले “काम गर्ने सरकार” को छवि निर्माण गरेको समर्थकहरूको दाबी छ।
विशेषगरी केपी शर्मा ओली नेतृत्वमा जारी गरिएको चुच्चे नक्साले राष्ट्रिय स्वाभिमानको प्रश्नमा सरकार कडा रूपमा उभिएको सन्देश दिएको थियो। त्यसयता एमालेप्रति राष्ट्रवादी धारको समर्थन थप मजबुत बनेको राजनीतिक विश्लेषण छ।
गठबन्धन राजनीति र असफल रणनीति? गत निर्वाचनमा पाँचदलीय गठबन्धन मिलेर एमालेविरुद्ध उभिँदा पनि अपेक्षित रूपमा कमजोर पार्न नसकेको तर्क एमालेपक्षीय वृत्तमा सुनिन्छ। माधवकुमार नेपाल नेतृत्वमा अलग पार्टी गठन, विभिन्न समीकरण र रणनीतिहरूबीच पनि एमालेको मताधार स्थिर रहेको दाबी गरिन्छ।
यसैबीच “नयाँ विकल्प” भन्दै अघि आएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी को उदयलाई कतिपयले राजनीतिक असन्तुष्टिको अभिव्यक्ति भनेका छन् भने एमाले समर्थकहरू यसलाई गठबन्धन असफल भएपछि निर्माण गरिएको वैकल्पिक रणनीति ठान्छन्। उनीहरूको भनाइमा देश बनाउन केवल नाराभन्दा दीर्घकालीन दृष्टि र अनुभव आवश्यक हुन्छ।
राष्ट्रियता र राजनीतिक तरंग पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डका विगतका अभिव्यक्ति, बालेन शाहका भाषणहरू र विभिन्न आन्दोलनका घटनाहरूले राजनीतिक ध्रुवीकरणलाई थप तीव्र बनाएको बताइन्छ । एमालेपक्षीय धारणा अनुसार शान्तिपूर्ण आन्दोलनका नाममा भएका हिंसात्मक गतिविधिहरूले देशलाई अस्थिर बनाउने प्रयास देखिएको धेरैको धाराणा छ ।
इतिहासका प्रसंगहरू मदन भण्डारीको रहस्यमय निधनदेखि राजा महेन्द्रको दरबार हत्याकाण्डसम्म—राष्ट्रवाद र शक्तिसन्तुलनको बहसमा बेलाबेलामा जोडिँदै आएका छन्। यी सन्दर्भले राष्ट्रिय स्वाधीनताको प्रश्न नेपाली राजनीतिमा कति संवेदनशील छ भन्ने देखाउँछ।
“नयाँ” को बहस बनाम अनुभवको परीक्षण एमाले समर्थकहरू भन्छन्—देश सानो, भूराजनीतिक रूपमा जटिल, शक्तिशाली राष्ट्रहरूबीच सन्तुलन मिलाउनुपर्ने अवस्था छ। यस्तो अवस्थामा अनुभव, कूटनीतिक परिपक्वता र स्पष्ट विकास दृष्टिकोण अनिवार्य हुन्छ।
“स्टन्टले देश बन्दैन, भिजनले देश बन्छ,” भन्ने तर्कसहित उनीहरू जनतासँग फेरि विश्वासको मत मागिरहेका छन्।
निष्कर्ष के त भन्दा राजनीतिक प्रतिस्पर्धा लोकतन्त्रको सौन्दर्य हो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा पुनर्निर्माण, पूर्वाधार विस्तार र राष्ट्रियताको अडानलाई आधार बनाउँदै एमालेप्रति जनलहर बढ्दो देखिएको दाबी स्वयं पार्टी पंक्तिबाट मात्र होइन, केही स्वतन्त्र विश्लेषकहरूबाट पनि सुनिन थालेको छ।
अन्ततः फैसला नेपाली जनताले गर्नेछन्—अनुभवलाई निरन्तरता दिने कि फेरि नयाँ प्रयोग गर्ने? तर एउटा कुरा स्पष्ट देखिन्छ: एमाले अहिले पनि राष्ट्रिय राजनीतिमा केन्द्रबिन्दुमा छ, र त्यसको जनाधार सहजै खल्बलिने अवस्थामा छैन।
लेखक मोतिराज खनाल
